Wydział Mechaniczny



W związku z wejściem w życie ostatniej aktualizacji przepisów dotyczących wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich, poniżej zamieszczone zostają najczęściej stosowane wytyczne dotyczące ubiegania się o dyplomy i świadectwa wskazane przepisami konwencji STCW.

źródło: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 23 kwietnia 2018 r.  w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich (Dz.U. z dnia 27 kwietnia 2018 r., poz. 802) oraz Ustawa o bezpieczeństwie morskim z dnia 18 sierpnia 2011 r. z późn. zm. (Dz.U. z dnia 23 stycznia 2018 r., poz. 181).

Wymagania ogólne

  • Każdy członek załogi statku jest obowiązany posiadać świadectwa przeszkoleń w zakresie (par.69):
    1. ochrony przeciwpożarowej stopnia podstawowego;
    2. elementarnych zasad udzielania pierwszej pomocy medycznej;
    3. bezpieczeństwa własnego i odpowiedzialności wspólnej;
    4. problematyki ochrony na statku;
    5. indywidualnych technik ratunkowych.
  • Każdy członek załogi, któremu wyznaczono na statku obowiązki w zakresie ochrony, jest obowiązany posiadać świadectwo przeszkolenia dla członków załóg z przydzielonymi obowiązkami w zakresie ochrony (par. 71).
  • Każdy członek załogi wyznaczony do kierowania zbiorczym środkiem ratunkowym jest obowiązany posiadać świadectwo ratownika (par. 74).
  • Przed dopuszczeniem do pracy na statku każdy nowozaokrętowany członek załogi powinien ukończyć nadzorowane przez wyznaczonego oficera szkolenia dotyczące zapoznania się ze statkiem w odniesieniu do wykonywanych obowiązków w zakresie zagadnień związanych z ochroną i bezpieczeństwem statku, ochroną przeciwpożarową, obsługa urządzeń i wyposażenia, szczegółowych procedur wachtowych, zapobieganiem zanieczyszczeniu morza, bezpieczeństwem i higieną pracy. Szkolenia powinny być prowadzone w taki sposób, aby nie zakłócały normalnego funkcjonowania statkuKażdy członek załogi realizujący program szkolenia objętego książką praktyk powinien być nadzorowany przez wyznaczonego oficera (par. 78).
  • Dowodem odbycia wymaganej praktyki pływania jest wpis w książeczce żeglarskiej (par. 93).
  • Praktykę pływania na statkach morskich obsługiwanych przez kolejno wymieniające się załogi lub części załóg, jeżeli po każdym – nie dłuższym niż 6 tygodni – nieprzerwanym okresie pracy pracownikowi zapewnia się co najmniej równy okres wolnego od pracy pobytu na lądzie, statkach pełniących służbę państwową specjalnego przeznaczenia oraz jednostkach pływających Straży Granicznej i jednostkach pływających Marynarki Wojennej zalicza się w stosunku 3 miesiące pływania za 2 miesiące wymaganej praktyki pływania. Praktykę pływania zalicza się w stosunku 1 miesiąc pływania za 1 miesiąc wymaganej praktyki, jeżeli wpisy w książeczce żeglarskiej albo w zaświadczeniu [...] poświadczają wyłączny pobyt marynarza na statku w morzu (par. 94).

Świadectwa i dyplomy w Dziale maszynowym w specjalności mechanicznej
Poziom pomocniczy

Do uzyskania świadectwa młodszego motorzysty wymagane jest (par. 19):
posiadanie świadectw przeszkoleń w zakresie:
  1. indywidualnych technik ratunkowych;
  2. ochrony przeciwpożarowej stopnia podstawowego;
  3. elementarnych zasad udzielania pierwszej pomocy medycznej;
  4. bezpieczeństwa własnego i odpowiedzialności wspólnej.
Do uzyskania świadectwa motorzysty wachtowego wymagane jest (par. 20):
  • ukończenie co najmniej pierwszego roku studiów w MJE typu A lub MJE typu B kształcących co najmniej na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej wskazanej w certyfikacie uznania, posiadanie zaświadczenia potwierdzającego ukończenie programu szkolenia na poziomie pomocniczym wydanego przez MJE*) oraz posiadanie 2-miesięcznej praktyki pływania na statku morskim w dziale maszynowym [...].
  • Za równoważne z ukończeniem szkolenia na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej uznaje się ukończenie studiów wyższych na kierunkach związanych z kształceniem w zakresie mechaniki i budowy maszyn lub automatyki i robotyki.
*) Posiadanie zaświadczenia o ukończeniu programu szkolenia na poziomie pomocniczym [...] nie dotyczy osób, które rozpoczęły to szkolenie przed dniem 25 listopada 2015 r. (par. 110).

Poziom operacyjny

Do uzyskania dyplomu oficera mechanika wachtowego na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW i powyżej wymagane jest (par. 49):
  1. posiadanie świadectw przeszkoleń w zakresie indywidualnych technik ratunkowych, ochrony przeciwpożarowej stopnia podstawowego, elementarnych zasad udzielania pierwszej pomocy medycznej, bezpieczeństwa własnego i odpowiedzialności wspólnej, ochrony przeciwpożarowej stopnia wyższego, udzielania pierwszej pomocy medycznej, dowodzenia siłownia okrętową, świadectwa ratownika oraz:
    • ukończenie studiów w MJE typu A lub MJE typu B lub nauki w MJE typu C kształcących co najmniej na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej wskazanej w certyfikacie uznania, odbycie nadzorowanego 12-miesięcznego połączonego szkolenia umiejętności warsztatowych i praktyki pływania na statkach morskich w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej, potwierdzonego w wydanym przez MJE zaświadczeniu o zaliczeniu książki praktyk, w tym co najmniej 6-miesięcznej praktyki pływania na statkach morskich o mocy maszyn głównych 750 kW i powyżej oraz zdanie egzaminu na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej w żegludze międzynarodowej**) albo
    • posiadanie dyplomu oficera elektroautomatyka okrętowego na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW i powyżej ...albo...
    • odbycie 36-miesięcznego połączonego szkolenia umiejętności warsztatowych i praktyki pływania na statkach morskich w dziale maszynowym w specjalności mechanicznej...
  2. Praktyka pływania [...] powinna obejmować udokumentowany w książce praktyk okres pełnienia obowiązków wachtowych w maszynowni pod nadzorem starszego mechanika albo oficera mechanika wachtowego przez co najmniej 6 miesięcy. [...]
  3. W PRZYPADKU BRAKU ZAŚWIADCZENIA [...] WYMAGANE JEST ODBYCIE 36-MIESIĘCZNEGO POŁĄCZONEGO SZKOLENIA UMIEJĘTNOŚCI WARSZTATOWYCH ORAZ PRAKTYKI PŁYWANIA NA STATKACH MORSKICH W DZIALE MASZYNOWYM W SPECJALNOŚCI MECHANICZNEJ, Z CZEGO NIE MNIEJ NIŻ 30 MIESIĘCY PRAKTYKI PŁYWANIA, W TYM CO NAJMNIEJ 12 MIESIĘCY PRAKTYKI PŁYWANIA NA STATKACH O MOCY MASZYN GŁÓWNYCH 750 KW I POWYŻEJ I 12 MIESIĘCY PRAKTYKI PŁYWANIA NA STATKACH MORSKICH O MOCY MASZYN GŁÓWNYCH 400 KW I POWYŻEJ.
  4. Przy ubieganiu się o dyplom oficera mechanika wachtowego na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW i powyżej szkolenie umiejętności warsztatowych [...] może być realizowane jako praktyka przy budowie, naprawie lub obsłudze maszyn okrętowych w stoczniach, zakładach produkcyjnych, warsztatach mechanicznych, na stacjonarnych platformach morskich lub na statkach bez własnego napędu w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy.
**) Obowiązek zdania egzaminu kwalifikacyjnego na poziomie operacyjnym przed Centralną Morską Komisją Egzaminacyjną nie dotyczy osób posiadających dyplom ukończenia studiów wyższych w uczelniach [...] na kierunkach i w specjalnościach wskazanych w certyfikacie uznania [...] potwierdzający uzyskanie zakładanych efektów kształcenia, jeżeli egzamin dyplomowy spełnia warunki do uznania go za równoważny z egzaminem kwalifikacyjnym na poziomie operacyjnym (Art. 64. Ustawy o bezpieczeństwie morskim – Dz.U. 2018, poz. 181).

Świadectwa i dyplomy w Dziale maszynowym w specjalności elektrycznej
Poziom pomocniczy

Do uzyskania świadectwa elektromontera wymagane jest (par. 22):
  • ukończenie co najmniej pierwszego roku studiów w MJE typu A lub MJE typu B kształcących na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności wskazanej w certyfikacie uznania, posiadanie zaświadczenia potwierdzającego ukończenie programu szkolenia na poziomie pomocniczym wydanego przez MJE*) oraz posiadanie 3-miesięcznej praktyki pływania na statkach morskich o mocy maszyn głównych 400 kW i powyżej w dziale maszynowym w specjalności elektrycznej [...].
  • Za równoważne z ukończeniem szkolenia na poziomie pomocniczym w dziale maszynowym w specjalności elektrycznej uznaje się ukończenie studiów wyższych na kierunkach związanych z kształceniem w zakresie elektryki, elektrotechniki, elektroniki lub mechatroniki.
*) Posiadanie zaświadczenia o ukończeniu programu szkolenia na poziomie pomocniczym [...] nie dotyczy osób, które rozpoczęły to szkolenie przed dniem 25 listopada 2015 r. (par. 110)

Poziom operacyjny

Do uzyskania dyplomu oficera elektroautomatyka okrętowego na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW i powyżej wymagane jest (par. 54):
  1. posiadanie świadectw przeszkoleń w zakresie obsługi i konserwacji układów zasilania o napięciu przekraczającym 1 kV, ochrony przeciwpożarowej stopnia wyższego, udzielania pierwszej pomocy medycznej, dowodzenia siłownią okrętową, indywidualnych technik ratunkowych, bezpieczeństwa własnego i odpowiedzialności wspólnej, elementarnych zasad udzielania pierwszej pomocy medycznej oraz ochrony przeciwpożarowej stopnia podstawowego, świadectwa ratownika oraz:
    • ukończenie studiów w MJE typu A lub MJE typu B lub nauki w MJE typu C kształcących na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności elektrycznej wskazanej w certyfikacie uznania, odbycie 12-miesięcznego połączonego szkolenia umiejętności warsztatowych i praktyki pływania na statkach morskich w dziale maszynowym w specjalności elektrycznej, w tym co najmniej 6 miesięcy nadzorowanej praktyki pływania na statkach morskich o mocy maszyn głównych 750 kW i powyżej, potwierdzonej w wydanym przez MJE zaświadczeniu o zaliczeniu książki praktyk oraz zdanie egzaminu na poziomie operacyjnym w dziale maszynowym w specjalności elektrycznej w żegludze międzynarodowej**) albo
    • posiadanie dyplomu oficera mechanika wachtowego oraz 24-miesięcznej dodatkowej...
    • posiadanie 36-miesięcznego połączonego szkolenia umiejętności warsztatowych i praktyki pływania...
  2. Przy ubieganiu się o dyplom oficera elektroautomatyka okrętowego na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW i powyżej szkolenie umiejętności warsztatowych, o których mowa w ust. 1, może być realizowane jako praktyka przy budowie, naprawie lub obsłudze okrętowych maszyn i urządzeń elektrycznych w stoczniach, zakładach produkcyjnych, warsztatach mechanicznych, na stacjonarnych platformach morskich lub na statkach bez własnego napędu w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy.
  3. W PRZYPADKU BRAKU ZAŚWIADCZENIA [...] WYMAGANE JEST ODBYCIE 36-MIESIĘCZNEGO POŁĄCZONEGO SZKOLENIA UMIEJĘTNOŚCI WARSZTATOWYCH ORAZ PRAKTYKI PŁYWANIA NA STATKACH MORSKICH W DZIALE MASZYNOWYM W SPECJALNOŚCI ELEKTRYCZNEJ, Z CZEGO CO NAJMNIEJ 30 MIESIĘCY PRAKTYKI PŁYWANIA NA STATKACH MORSKICH O MOCY MASZYN GŁÓWNYCH 400 KW I POWYŻEJ, W TYM CO NAJMNIEJ 12 MIESIĘCY PRAKTYKI PŁYWANIA O MOCY MASZYN GŁÓWNYCH 750 KW I POWYŻEJ.
**) Obowiązek zdania egzaminu kwalifikacyjnego na poziomie operacyjnym przed Centralną Morską Komisją Egzaminacyjną nie dotyczy osób posiadających dyplom ukończenia studiów wyższych w uczelniach [...] na kierunkach i w specjalnościach wskazanych w certyfikacie uznania [...] potwierdzający uzyskanie zakładanych efektów kształcenia, jeżeli egzamin dyplomowy spełnia warunki do uznania go za równoważny z egzaminem kwalifikacyjnym na poziomie operacyjnym (Art. 64. Ustawy o bezpieczeństwie morskim – Dz.U. 2018, poz. 181).


2018.05.25